امروز : 04 تير 1398::23:28
کد خبر : 2655
یکشنبه 19 دي 1395 - 14:32

سلسله مطالب پایگاه تیه در معرفی کتاب‌های یهود پژوهی و صهیونیسم شناسی(99)

کتاب «بنیادگرایی صهیونیستی یهود»

پایگاه صهیون‌پژوهی تیه: بنیادگرایی در میان جمعی پدید آمده است که از یک طیف سکولار - مذهبی به سوی نهایتی پرهیزگارانه‌تر حرکت می‌کنند. این جمع یا افراد غیر مذهبی پیشین را در بر می‌گیرد که مذهبی شده‌اند، یا افرادی را که قبل نیز به دین متعارف پابند بوده‌اند اما بعد از مسیر عادی خارج شده و خود را وقف دین کرده‌اند.

کتاب «بنیادگرایی صهیونیستی یهود»

به گزارش خبرنگار سرویس فلسطین پایگاه صهیون‌پژوهی تیه، کتاب بنیادگرایی صهیونیستی یهود: گروه مومنان در اسرائیل (گوش آمونیوم)  اثر گیدیون آران است که توسط احمد تدین ترجمه شد و در سال 1378 انتشارات هرمس در 176 صفحه آن را به چاپ رسانده است. از آثار این نویسنده می‌توان به سرزمین اسرائیل: مابین سیاست و دین (اورشلیم: موسسه مطالعاتی اسرائیلی اورشلیم،1985) (به زبان عبری)، و نیز گیدیون آران، (بهای صلح: از میان برداشتن شهرک‌های یهودی-نشین در حل و فصل صلح) نشریه علوم رفتاری کاربردی اشاره کرد.

کتاب اخیر، نخستین کتاب در این زمینه برای عامه مردم امریکا است که یک محقق برجسته نوشته است. بنابراین بر افکار عمومی، محافل دانشگاهی و حتی تصمیم گیرندگان تاثیر خواهد گذاشت. متاسفانه کثرت خطاهای نا هماهنگ و نواقص مفهومی، کتاب را تا حدی ضایع کرده است. این کتاب شاید اولین اثر در ادبیات سیاسی ایران باشد که به معرفی و بحث پیرامون ( بنیادگرایی مذهبی یهود) پرداخته است و چون نویسنده آن، خود با رهبران و فعالان روند بنیادگرایی در اسرائیل سالها زیسته و حشر و نشر داشته است، از ارزش و اهمیت و سندیت خاصی برخودار است.

هدف پژوهش

این پژوهش، زمان شروع جنبش گوش آمونیم تا رسیدن به مرحله رشد آن را در بر می‌گیرد. نویسنده برای نوشتن این پژوهش، مدتها در سرزمینهای اشغالی اقامت کرده است و با مومنان فعال جنبش، کوهها و بیابانها را زیر پا نهاده است، برای آنکه بتواند همه چیز را از نزدیک ببیند، در نقش راننده، اسلحه دار، یا محافظ چند تن از رهبران جنبش کار کرده و به صورت محرم راز و شاهد عینی فعالیتهای گوش آمونیم به شکل رسمی  یا غیر رسمی، علنی یا محرمانه در آمده است.

مطالعه حاضر به جای رد یا قبول غیر نقادانه همبستگی گوش آمونیم با بنیادگرایی، درصدد بررسی این فرضیه است که صرف نظر از نارضایتی یهودیان تندرو از این برچسب‌ها، باید دید که آیا در این تمثیل و مقایسه چیزی از حقیقت وجود دارد یا نه. هر چه باشد حتی ناظران بی طرف عنصری از بنیادگرایی را در گوش آمونیم پیدا کرده‌اند. این کتاب در بخشهای مختلفی تنظیم شده است.

 

تیه / معرفی کتاب/ دشمن شناسی/ صهیون پژوهی

 

سرچشمه‌های اسطوره‌ای و تاریخی جنبش

در میانه دهه1970، توجه عموم در اسرائیل به دسته‌ای از جوانان ریشو و عرقچین برسر، که تفنگ بر دوش و متون مذهبی یهودی به دست داشتند، جلب شد. آنان شبها در سرزمینهای اشغال شده به سر می‌بردند. این سرزمین‌ها در جنگ ژوئن 1967 به اشغال نیروهای مسلح اسرائیل در آمده بود و همین نیروها نیز مناطق اشغالی را اداره می‌کردند. آنها ماهرانه سربازان اسرائیلی را غافلگیر می‌کردند یا به آنها حمله می بردند و بعد سربازان را وادار می کردند در رقص پر خلسه حسیدی با آنها همراهی کنند.

این افراد که زنان و فرزندان کوچک بسیاری به همراه داشتند، چادرها را برافراشتند و در همان حال، موعظه‌های یک خاخام سالخورده را زمزمه می‌کردند. بامدادان، به شهرهای عرب نشین حمله می‌بردند، پرچم اسرائیل را به اهتزاز در می‌آوردند، پنجره خانه‌های اعراب را می‌شکستند و لاستیک اتومبیل‌ها را پنچر می‌کردند. همزمان، سایر اعضای این گروه در سرزمین اصلی اسرائیل با مقامهای ارشد دولتی به مذاکره می‌پرداختند، یا با افراد پر نفوذ توطئه چینی می‌کردند و به منظور جلب حمایت و بسیج نیرو با کامیون‌های قراضه صدها کیلومتر راه می‌پیمودند. در ابتدا، این پدیده جنون آمیز، باطنی، زودگذر و حاشیه‌ای تلقی می‌شد.

ناظران در برابر آن ابراز حیرت می‌کردند یا بدان به دیده تحقیر می‌نگریستند، اما با گذشت زمان معلوم شد که پدیده، سطحی و گذرا نیست؛ بلکه از عمق، محتوا و نفوذ برخودار است. شخصیتهای این دسته نوظهور اکنون برای جامعه اسرائیل چهره‌های آشنایی هستند. آنها تقریبا در طول یک نسل بارها و بارها موضوع اصلی مباحث ملی و منطقه‌ای بوده‌اند. عمده‌ترین فعالیت علنی گوش آمونیم، شهرک سازی است که نخستین و مهمترین آنها به رغم خواست و تصمیم دولت وقت و برخلاف میل بخش مهمی از جمعیت اسرائیل بنا گردید.

گوش آمونیم به خاطر تاثیر پر دامنه تاریخی که بر جای نهاده، برخود می‌بالد. هنگامی که در نیمه دهه 1970 شکل رسمی به خود گرفت، در فعالیتهای مستقیم سیاسی شرکت کرد؛ یعنی تلاش خشونت آمیزی به کار گرفت تا در توافق‌های بین المللی برای عقب نشینی اسرائیل از صحرای سینا و ساحل غربی رود اردن اخلال کند، خاطره کشتار عام یهودیان اروپا یا انهدام اورشلیم و به یک معنا رستاخیز ما بعد تاریخی رستگاری قوم یهود را زنده کرد و اسرائیلی‌ها را مجبور ساخت تا بار دیگر با مسئله رابطه با قوم یهود و یهودیت رویاروی شوند. یعنی به کشف دوباره رابطه‌ای مثبت با گذشته قوم یهود و یهودیان آواره و پراکنده امروزی نائل گردند.

واژگانی همچون وحدت ابدی، سرنوشت مشترک و تقدیر در آن، این فرایند دوباره باب شد. یکی از این دیدارهای مهم، گردهمایی خودجوش خاخام‌ها و طلاب علوم مذهبی مدرسه علوم عقلی مرکز هاراو بود که چند ماه بعد از پایان جنگ بر پا گردید. عده‌ای کنفرانس مزبور را نقطه تکوین گوش آمونیم می‌دانند، زیرا نخستین باری بود که آشکارا در مورد ارتباط حساس و آیین اولیه کوک با خروج و شکستن محاصره اسرائیل صحبت می‌شد، مسئله‌ای که در همان اوایل به طرز بارزی در محور آگاهی اسرائیلیان قرار گرفته بود.

مرحله شکل‌گیری فرهمندانه

در سال1974 گوش آمونیم دارای ایدئولوژی روشن، مجموعه هدفهای مشخص، هسته‌ای بسیار مستعد با اعضایی فداکار بود. اما دست کم یک سال دیگر هم طول کشید تا از خودآگاهی برخودار شود، سالی که پر از فعالیت فشرده و تنش معنوی بود. فعالیت گوش آمونیم به صورت تظاهرات اعتراض آمیز، نخست علیه موافقتنامه‌های موقت با مصر که با وساطت ایالات متحد امریکا تنظیم شده بود، آغاز گردید.

 

تیه / معرفی کتاب/ دشمن شناسی/ صهیون پژوهی

 

گوش آمونیم: مضمونهای توصیفی و تحلیلی

گوش آمونیم دارای هسته‌ای فعال از یهودیانی است که عمدتا از مدارس دینی فارغ التحصیل شده‌اند، یا از مدرسان و طلاب یشیوا هستند. جوانان فعالی که تعدادشان حداکثر به چند هزار نفر می‌رسد. گوش آمونیم از این لحاظ بیشتر به گروههای انشعابی یا حتی منحرف و حاشیه‌ای می‌ماند. یکی از استراتژیهای اصلی جنبش، توراتی کردن سرزمین‌های اشغالی است که هر اسرائیلی با چند دقیقه صرف وقت می‌تواند از خانه‌اش بدانجا برود و از مرز بگذرد. از جمله این نامها، شخم، حبرون، آناتوت، شیلوه، بیت ال و سایر نامهای مشهوری است که در تورات آمده است و به سرزمین باستانی پدران مقدس اطلاق می‌شود.

این قلب جغرافیای مقدس یهود صحنه فعالیت گوش آمونیم و جایی است که کادرهای جنبش خانه‌های خود را بنا می‌کنند. رابطه بین مومنان و غیر مذهبی های اسرائیل برای درک عملکرد سیاسی گوش آمونیم شایان اهمیت است. این امر به عنوان تجلی ماهیت بنیاد گرایان بررسی دقیقتری را می‌طلبد. بی شک، بی دینی و نیز بررسی سازمانها، بخشها و شخصیتهای غیر مذهبی همه و همه در درک و فهم بنیادگرایی نقش کلیدی دارند. گوش آمونیم مشروعیت و قدرت انقلابی خود را از نمادهایی می‌گیرد که نه تنها در فصول مهم تورات، بلکه در تاریخ ماقبل دولت پیشوو – که همه اسرائیلی‌ها بر طبق آن پرورش یافته‌اند – ریشه دارد.

جنبش هر چند خود را مصرانه اصیل و سنتی می‌داند اما به ایجاد سنخ بی‌سابقه و ناشناخته‌ای از دین دست زده است. می‌توان به طور کلی چنین گفت که در یهودیت سه نوع انسان خدا ترس شناخته شده است: تلمید هاشام ( تورات شناس) صدوقی ( پارسا) و حسیدی ( قدیس) و حالا گوش آمونیم الگوی پارسایانه جدیدی بر آن افزوده است: شهرک نشین. بدین ترتیب، شکل تازه‌ای از عبادت، یعنی فراتر رفتن از کنش باوری صهیونیستی پدیدار شده است.

گوش آمونیم در طیف بنیادگرایی

در اسرائیل بنیاد گرایان، نوع یهودیان از نو متولد شده‌اند. بنا بر قول مشهوری که گوش آمونیم بدان استناد می‌کند؛ یهودیت بر سه پایه استوار است: کتاب اسرائیل، ملت اسرائیل و سرزمین اسرائیل. بسیاری از یهودیان هاردیم و حتی یهودیان غیرمذهبی معتقدند که گوش آمونیم وزن یکی از این سه پایه را که همان سرزمین اسرائیل باشد، بیشتر کرده است. قبلا ادعا می‌شد که گوش آمونیم اهمیت تورات را مورد تهدید قرار داده است، در حالی که اخیرا ادعا می‌شود که گوش آمونیم زمین را بر مردم برتری داده است. سیاست مقدس بنیاد گرایان برگرفته از فرمول‌هایی است که به طور گزینشی از یک متن مقدس، که وحی منزل و معتبر تلقی می‌شود، بازیابی شده‌اند. این متن مقدس و معتبر، اغلب به وسیله یک شخصیت کاریزماتیک، با ایمان و مقید، حتی به جزئیات آن متن، تفسیر می‌شود و بدین ترتیب نسخه سلوک اجتماعی و دینی برای مومنان می‌نویسد و در مورد روابط شان با دنیای پیرامون، رهنمود می‌دهد.

به سخن دیگر، این دیدگاه، تناسب و عملی بودن قانونی باستانی را مسلم می‌گیرد و قابلیت اجرای رویدادها، اخلاقیات، منطق سلسله مراتب بین خدا و انسان و قوانین گذشته را نه تنها در تشریفات مذهبی بلکه در زمینه‌های سیاسی برای زمان حاضر و شرایط حاضر تصدیق می‌کند. بنیادگرایی در حوزه سیاست درصدد است پیام دینی خود را به گوش مردم اسرائیل برساند و در صورت لزوم برای تحمیل آن به زور متوسل شود. گوش آمونیم آماده رستگار کردن جامعه از راه اجبار است. فعالان مومن تنها به فکر رستگاری روح خود نیستند بلکه می‌خواهند جهان را نیز نجات دهند و رستگار سازند.

سرمایه گذاری مادی، سیاسی و عاطفی گوش آمونیم

در مجموع، سرمایه گذاری مادی، سیاسی و عاطفی گوش آمونیم در ساحل غربی به مراتب بیش از صحرای سینا بوده است. آیا تندروها وقتی همه مجاری بازی دموکراتیک را طی کنند و معلوم شود باید مناطق اشغالی را تخلیه کنند، این کار را به آرامی و لو با اکراه، انجام خواهند داد یا به سازمان زیرزمینی و مقاومت مسلحانه روی خواهند آورد؟ جنبش از نخستین مراحل پیدایش تاریخی، گستره‌ای از سایر عناصر در می‌گرفت. آنها در مجموع، حرف مومنان راستین را از روی حمایت، تحسین یا تسلیم پذیرفتند و هر چند سرانجام به لحاظ مسائل عادی اداری یا فرهنگی به شهرک سازی کمک کردند، اما دریافتند که کسب پایگاه مرجعیت اخلاقی بسی دشوار است.

فقط در همین اواخر به صورت جبهه مخالف درونی و واقعی درون جنبش قد علم کردند و راه دیگری را پیش پای جنبش گذاشتند. بی شک اساسی‌ترین تضاد درونی گوش آمونیم، تضاد میان وفاداری به قوانین دولت و وفاداری به قوانین تورات است. این تضاد، به رغم تبلیغات جنبش که آن را انکار می‌کند یا نادیده می‌گیرد و به رغم اینکه علم کلام جنبش اصولا آن را نفی می‌کند، مسئله‌ای بدیهی است. در پشت ناتوانی گوش آمونیم در شکستن سد کمی تعداد پیروان، اعضا و افزودن بر صف فعالان و مومنان، پا پس کشیدن جنبش از تلاش برای محو تفاوت میان اسرائیلیان مذهبی و غیرمذهبی و بسط دادن تعریف یهودیت نهفته است.

گوش آمونیم تنها توانسته است در دوره‌ای معین و در چهار چوبی فرقه گرایان دین جدید ملی را که به منزله کامل کننده و گزینه‌ای بر دین شرعی توسعه یافته بود، حفظ کند. موفقیت تالم گوش آمونیم در تحقق اهداف اولیه، مسائل تاثیرگذار بر زندگی در جهان دینی و جهان غیر دینی جدید را حل نخواهد کرد. در ضمن، چنین پیداست که بنیاد سیاسی-مذهبی اولیه‌ای که موجب رستاخیز عمل گرایی گوش آمونیم شد، هنوز کاملا از میان نرفته است و همان گونه که پیش از آغاز جنبش چنین بود، به صورت آتشی زیر خاکستر باقی مانده است؛ البته هیچ تضمینی وجود ندارد که جرقه بنیادگرایی شعله‌ور نشود و بار دیگر ستیزه‌جویی یهودی- صهیونیستی فوران نکند.


منبع : اختصاصی پایگاه جامع صهیون پژوهی تیه
کد خبرنگار : 12








chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد
منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.





اردو
تبلیغ کانال
ویژه نامه روز قدس
صوت
فیلم
کاریکاتور
اینفوگرافی
اخبار
پربازدیدترین
پیشنهادسردبیر
همایش ها
محصولات
اساتید