امروز : 04 مهر 1396::14:29
کد خبر : 2583
شنبه 04 دي 1395 - 23:48

به مناسبت 22 ربیع الاول، غزوه بنی نضیر و فرار یهودیان از مدینه مطرح شد؛

عملکرد هوشیارانه پیامبر در مقابل اربابان زر و زور و تزویر

پایگاه صهیون پژوهی تیه: نبرد با قبیله یهودی بنی‌نضیر، از غزوات مهمی است که رسول مکرم توانستند با عملیات روانی و نظامی بر قبیله پیمان‌شکن و قدرتمند بنی‌نضیر فائق آیند و ریشه منافقان را به مردم معرفی کنند. داستان این نبرد، دو درس بزرگ برای مسلمین در همه اعصار به همراه دارد: درس آگاهی و بصیرت از حرکات دشمن و به موقع در مقابل دشمن ایستادن و درس دوم اینکه دشمن همیشه در حال تجهیز خود برای از بین‌بردن اساسی جامعه اسلامی است؛ چه با زر چه با زور و چه با تزویر وباید در همه زمینه‌ها هوشیار باشیم و آماده.

عملکرد هوشیارانه پیامبر در مقابل اربابان زر و زور و تزویر

سرویس قرآن و معارف پایگاه جامع صهیون پژوهی تیه - دانیال بصیر: در کتاب «فروغ ابدیت» اثر بدیع و وزین آیت الله جعفر سبحانی، جریان غزوه بنی نضیر چنین بیان شده که منافقان و یهودیان مدینه از شکست مسلمانان در احد و کشته شدن رجال علمی و فرهنگی مسلمانان، سخت خوشحال بودند و به دنبال فرصت بودند تا درمدینه شورشی برپا کنند و به قبایل خارج از مدینه بفهمانند که کوچکترین اتحاد و وحدت کلمه در مدینه وجود ندارد و دشمنان خارجی می‌توانند حکومت نوپای اسلام را سرنگون سازند.

پیامبر صلوات‌الله علیه و آله، برای اینکه از طرز تفکر یهودیان «بنی‌نضیر» آگاه شود، همراه گروهی از افسران خود عازم دژ آنان شد. اما هدف ظاهری پیامبر صلوات‌الله علیه و آله، از تماس با بنی‌نضیر، این بود که در پرداخت خون‌بهای دو نفرعرب از قبیله «بنی عامر» که به دست عمرو بن امیه کشته شده بودند، کمک بگیرد. زیرا قبیله بنی نضیر هم با مسلمانان پیمان داشتند و هم با قبیله بنی عامر، و قبایل هم پیمان، همواره در چنین لحظاتی به یکدیگر کمک می‌کردند.

غزوه بنی نضیر/تیه


در کتاب فروغ  ابدیت ادامه می‌دهد که:

پیامبر در برابر دژ فرود آمد و مطلب خود را با سران قوم در میان گذارد. آنان با آغوش باز از پیامبراستقبال کردند و قول دادند که در پرداخت دیه کمک کنند. سپس در حالی که پیامبر را با کنیه اش (ابوالقاسم) خطاب می کردند، درخواست کردند که رسول خدا وارد دژ آنها شود و روز را آنجا به سر ببرد. رسول گرامی تقاضای آنها را نپذیرفت و در سایه دیوار دژ با افسران خود نشست و با سران بنی نضیر مشغول گفت وگو شد. خوشبختانه نقشه آنها نقش برآب شد. بنا به نقل «واقدی»، فرشته وحی، پیامبر را آگاه ساخت. پیامبر از جای خود حرکت کرد و طوری مجلس را ترک کرد که یهودیان تصور کردند دنبال کاری می‌رود و بر می‌گردد. ولی پیامبر راه مدینه را در پیش گرفت و همراهانش را نیز از تصمیم خود آگاه نساخت. آنان همچنان در انتظار بازگشت پیامبر به سر می بردند، اما هر چه انتظار کشیدند انتظار آنها سودی نبخشید.

یهودیان بنی‌نضیر سخت در تکاپو و تشویش افتادند. از یک طرف فکر می‌کردند که شاید پیامبر از توطئه آنها آگاه شده باشد که در این صورت آنها را سخت تنبیه خواهد کرد. از طرف دیگر با خود می‌گفتند: اکنون که پیامبر از تیررس ما بیرون رفته، انتقام او را از یاران وی بگیریم؛ ولی بلافاصله می‌گفتند: در این صورت کار به جای باریکتری می‌کشد و به طور مسلم پیامبر از ما انتقام می‌گیرد. آنان فوراً به محضر پیامبر شرفیاب شدند و از توطئه چینی یهود که امین وحی آن را خبر داده بود، آگاه گردیدند.

پس از این واقعه، پیامبراکرم به سربازان خود فرمان آماده باش داد؛ سپس «محمد بن مسلمه اوسی» را نزد خود خواند، و دستور داد که هرچه زودتر از طرف وی پیامی را به سران بنی نضیر برساند. وی با سران بنی نضیر تماس گرفت و گفت: رهبرعالیقدراسلام به وسیله‌ی من برای شما پیام فرستاده که این آب و خاک را، ظرف ده روز ترک نمائید، زیرا پیمان شکنی کرده و از در مکر و حیله وارد شده اید و اگر نکنید خون شما هدر است.

منافقان مدینه به رهبری «عبدالله ابی» به سران بنی نضیر پیام دادند که ما با دو هزار سرباز شما را یاری می‌نماییم و قبایل هم پیمان شما یعنی بنی قریظه و غطفان شما را تنها نمی‌گذارند. این وعده دروغین بر جرات یهود افزود، و اگر هم در آغاز کارتصمیم به تسلیم و ترک دیار داشتند، فکرشان دگرگون شد. درهای دژ را بستند، به سلاح جنگی مجهز شدند و تصمیم گرفتند که به هر قیمت از برجهای خود دفاع کنند، و باغ و زراعت خود را بلاعوض در اختیار ارتش اسلام نگذارند .

رسول گرامی، از پیام عبدالله آگاه شد. ابن اُمِّ مکتوم را در مدینه جانشین خود ساخت و تکبیر گویان، برای محاصره‌ی قلعه «بنی نضیر» حرکت کرد. فاصله‌ی بنی قریظه و بنی نضیر را لشکرگاه خود قرار داد، و رابطه آن دو گروه را با هم قطع کرد.  

بنا به نقل ابن هشام، شش شبانه روز و بنا به نقل برخی دیگر 15 روز قلعه آنها را محاصره کرد، ولی یهودیان بر استقامت و پایداری خود افزودند. پیامبردستور داد نخلهای اطراف قلعه را ببرند تا یهودیان یکباره دندان طمع از این سرزمین بکنند. سرانجام یهودیان تن به قضا دادند و گفتند: ما حاضریم از این منطقه خارج شویم مشروط بر اینکه اموال منقول خود را از این سرزمین ببریم. پیامبر اکرم موافقت کرد، که آنان آنچه از اموال دارند ببرند، غیر از سلاح که باید به مسلمانان تسلیم کنند.

آنها در انتقال اموال خود حداکثر کوشش را کردند ، حتی درهای خانه ها را با چهارچوب از جایش کنده برای حمل آماده می کردند، و باقیمانده خانه ها را با دست خود ویران می‌کردند. گروهی از آنها عازم خیبر، و گروه دیگر روانه شام شدند و دو نفر از آنها اسلام آوردند. غنیمتی که سربازان اسلام بدون جنگ و نبرد به چنگ می‌آورند، به حکم قرآن وَ مَا أَفَاءَ اللَّهُ عَلىَ‏ رَسُولِهِ مِنهُْمْ فَمَا أَوْجَفْتُمْ عَلَیْهِ مِنْ خَیْلٍ وَ لَا رِکاَبٍ وَ لَاکِنَّ اللَّهَ یُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلىَ‏ مَن یَشَاءُ  وَ اللَّهُ عَلىَ‏ کُلّ‏ِ شىَ‏ْءٍ قَدِیر (حشر/6) متعلق به شخص پیامبر است و او آن را هر گونه صلاح بداند در راه مصالح اسلام صرف می کند. پیامبر مصلحت دید، این مزارع، آب ها و باغ ها را میان مهاجران قسمت کند، زیرا آن ها پس ازهجرت از مکه دیگر هیچ مال و ثروتی نداشتند، و در حقیقت سرباز انصار و مهمان آنها بودند. از این جهت، تمام اراضی میان مهاجران تقسیم گردید و از انصار جز« سهل بن حنیف» و « ابودجانه» که بسیار تهیدست بودند کسی بهره ای نبرد، و از این راه گشایشی برای عموم مسلمانان به وجود آمد.

نقشه مدینه- غزوه بنی نضیر -سایت تیه


آشنایی دقیق با قبیله بنی‌نضیر

قبیله بنی‌نضیر پیش از ظهور اسلام و بعثت نبی مکرم اسلام چون از منطقه ظهور پیامبر آخرالزمان خبر داشتند در شهر یثرب ساکن شدند. [مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۹۱، ص۱۰] بنی نضیر احتمال ظهور پیامبری از خودشان یعنی از تبار هارون برادر موسی علیه‌السّلام را بسیار جدّی می‌دیدند؛ پیامبری که حاکمیت آنان را محقق می‌ساخت. ذیل آیه ۸۹ بقره نقل شده که یهودیان بنی نضیر، هرگاه از قبایل کافر عرب ستمی می‌دیدند از خداوند می‌خواستند که با ظهور پیامبرش در آخرالزمان آنان را یاری کند: [الدرالمنثور، ج۱، ص۲۱۶-۲۱۷.۱۷۶] «... و کانوا مِن قَبلُ یَستَفتِحونَ عَلَی الَّذینَ کَفَروا...» و در آستانه ظهور اسلام ظهورش را بشارت می‌دادند. [مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۹۱، ص۱۰-۱۱ ]

این قبیله یهودی از قبایل برجسته و اثرگذار در روند حوادث صدر اسلام می‌باشد. «غزوه بنی نضیر»، دومین جنگ پیامبر اسلام با یهودیان مدینه است که در ربیع الاول سال چهارم هجرت اتفاق افتاد.[واقدی، محمد بن سعد؛ المغازی، ج1، ص363]

قرآن، یهودیان را، بدترین دشمنان مؤمنان مى‌داند، در حالى که از مسیحیان به نرمى سخن مى‌ گوید: «لَتَجِدَنَّ أَشَدَّ النَّاسِ عَدَاوَةً لِّلَّذِینَ ءَامَنُواْ الْیَهُودَ وَ الَّذِینَ أَشرَْکُواْ  وَ لَتَجِدَنَّ أَقْرَبَهُم مَّوَدَّةً لِّلَّذِینَ ءَامَنُواْ الَّذِینَ قَالُواْ إِنَّا نَصَارَى‏  ذَالِکَ بِأَنَّ مِنْهُمْ قِسِّیسِینَ وَ رُهْبَانًا وَ أَنَّهُمْ لَا یَسْتَکْبرُِون» [مائده، 82] طبیعى است که یهودیان از هیچ فرصتى را براى نابودى اصل اسلام و وجود ظاهری و باطنی رسول خدا صلى الله علیه و آله و سلم کوتاهی نمی کردند؛ در عین حال، به دلیل آن که در اقلیت بودند در همان ابتدای هجرت رسول خدا معاهده صلحى را با آن حضرت به ظاهر پذیرفته‌اند. در این یادداشت بدنبال چرایی اهمیت شکست یهودیان در غزوه بنی نضیر هستیم.

 

یهود/بنی نضیر/تیه


جایگاه اقتصادی قبیله بنی‌نضیر در یثرب

 قبیله بنی نضیر برای سکونت و فعالیت‌های اقتصادی خویش مناطقی را برگزیده بودند که از نظر آبادانی و سرسبزی حائز اهمیت بود و در واقع از نقاط استراتژیک شهر یثرب محسوب می‌شد. لذا یاقوت بن عبدالله در معجم البلدان، تصریح می‌کند که منابع آبی این منطقه از جمله «آب مهزور» توانایی آبیاری ۲۰۰۰۰ اصل خرما را داشت[حموی، یاقوت بن عبدالله، معجم البلدان، ج۵، ص۲۳۴] و نمیری بصری آب این نقاط را چنین توصیف می‌کند که گاه آب این منطقه منجر به سیلاب ‌شدن می‌شد؛ تا حدی که مناطق مسکونی یثرب را تهدید می‌کرد.[نمیری بصری، عمر بن شبه، تاریخ المدینة المنوره، ج۱، ص۱۶۸]

از این گزارشات بدست می‌آید که تصرف این نقاط توسط بنی‌نضیر، باعث بهبودی وضع اقتصادی و قدرت اقتصادی آنان در میان قبایل یهودی شده بود؛ بنا به گفته سران این قبیله آنچه مایه برتری آنان در میان دیگر یهودیان شده ثروت آنها بود؛ وگرنه همچون دیگر یهودیان خوار و تنگدست می‌ماندند.[المغازی، ج۱، ص۳۷۲] این امر مایه رشک و طمع قبایل عرب شده بود،[الکامل، ج۱، ص۵۶] هرچند نمی‌توان وضع مشابه اقتصادی را برای تمامی شاخه‌های بنی نضیر تصور کرد. بنی نضیر به مرور توانستند گنجینه‌ای گرانبها از جواهرات و زیورآلات فراهم سازند[حلبی، نورالدین، السیرة الحلبیه(انسان العیون فی سیره الامین المامون)، ج۲، ص۷۴۶] و آن را در پوست شتر نگهداری می‌کردند.[نمیری بصری، عمر بن شبه، تاریخ المدینة المنوره، ج۲، ص۴۶۴]

خداوند متعال در آیه ۹۳ یونس می‌فرماید: «وَ لَقَدْ بَوَّأْنَا بَنىِ إِسْرَ ءِیلَ مُبَوَّأَ صِدْقٍ وَ رَزَقْنَاهُم مِّنَ الطَّیِّبَاتِ فَمَا اخْتَلَفُواْ حَتىَ‏ جَاءَهُمُ الْعِلْمُ  إِنَّ رَبَّکَ یَقْضىِ بَیْنهَُمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ فِیمَا کاَنُواْ فِیهِ یخَْتَلِفُونَ»؛ که خداوند به سکونت دادن بنی اسرائیل در سرزمینی مناسب و روزی دادن آنان از چیزهای پاک سخن می‌گوید، که بنابر نقل بن عباس این آیه اشاره به بنی نضیر و دیگر یهودیان عصر پیامبر دارد.


بنا به روایتی که صاحب تفسیر قرطبی از خباب نقل می‌کند، مسلمانان مهاجر که در فقر شدیدی به سر می‌بردند، توجهشان به وضع مالی بنی نضیر جلب شده بود، که آیه شریفه ۲۷ سوره شوری: «وَ لَوْ بَسَطَ اللَّهُ الرِّزْقَ لِعِبَادِهِ لَبَغَوْاْ فىِ الْأَرْضِ وَ لَکِن یُنزَِّلُ بِقَدَرٍ مَّا یَشَاءُ  إِنَّهُ بِعِبَادِهِ خَبِیرُ بَصِیر» اگر خدا روزی را بر بندگانش فراخ گرداند هرآینه در زمین سر به عصیان برمی دارند؛ ولی او به اندازه روزی می‌فرستد و او از بندگانش باخبر است و آنها را می‌بیند. نازل شد.[تفسیر قرطبی، ج۱۶، ص۲۷] هرچند سوره شوری مکّی است؛ امّا آیه مذکور مدنی است و این مؤید مطلب می‌باشد.[التمهید، ج۱، ص۲۱۳.]

بنا به روایتی که مرحوم طبرسی از عطا در ذیل آیه شریفه 212 بقره نقل می‌کند، برخی سران ثروتمند بنی نضیر، یاران مهاجر و تهیدست پیامبر، به ویژه اصحاب صفّه را مورد تمسخر و تحقیر قرار می‌دادند که آیه ۲۱۲ بقره نازل شد و به مؤمنان بشارت داد که در قیامت برتر خواهند بود و خداوند روزی را به هر که بخواهد بدون حساب می‌بخشد: «زُیِّنَ لِلَّذینَ کَفَروا الحَیوةُ الدُّنیا ویَسخَرونَ مِنَ الَّذینَ ءامَنوا والَّذینَ اتَّقَوا فَوقَهُم یَومَ القِیـمَةِ واللّهُ یَرزُقُ مَن یَشاءُ بِغَیرِ حِساب». [مجمع البیان، ج۲، ص۵۴۰-۵۴۱.] [روض الجنان، ج۳، ص۱۷۲.]

یهود/بنی نضیر/تیه

اندیشه سیاسی بنی‌نضیر

موقعیت نسبی قبیله بنی نضیر و برتری که به دیگر قبایل از جهت انتساب به کعب بن اشرف از احبار ثروتمند یهودی داشتند، سبب نفوذ فراوان بنی نضیر در دیگر قبایل شده بود و از جایگاه سیاسی خاصی برخوردار شده بودند.[حلبی، نورالدین، السیرة الحلبیه(انسان العیون فی سیره الامین المامون)، ج۳، ص۱۴۶-۱۴۷]

نفوذ کعب بن اشرف در میان ساکنان شهر یثرب تا به حدی بود که قضاوتهای خویش را بدست وی سپرده بودند. سیره نگاران نام آن دسته از احبار بنی نضیر را ذکر نموده‌اند که نقش برجسته‌ای در رویارویی با پیامبر داشتند؛ از حُیَی بن اَخْطَب و برادرانش ابویاسر و جَدِّی، سلام بن مُشْکَم، کنانه و سلام بن ربیع بن اَبی الْحُقَیْق، سلام بن اَبی الحُقَیْق، عمرو بن حجاش، تا کعب بن اشرف و همپیمانانش کردم بن قیس و حجاج بن عمرو (عمر). [السیرة النبویه، ابن هشام، ج۲، ص۳۵۹] [السیرة النبویه، ابن کثیر، ج۲، ص۳۴۲]

با ورود پیامبر به شهر یثرب و شروع رواج اسلام، پس از پیمان نامه‌ای که پیامبر میان بطون انصار، مهاجران و برخی شاخه‌های یهود منعقد کرد، سران بنی نضیر نزد پیامبر آمدند. پیامبر دین آنان را به رسمیّت شناخت و آنان را به اسلام فراخواند و پیشگوییهای راهب شامی به نام ابن هیِّبان (راجع به ظهور پیامبر آخرالزمان) را برای آنان یادآور شد. [مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار، ج۱۹، ص۱۱۰-۱۱۱] آنها به پیامبر امید دادند که در آینده و با شناخت بیشتر از اسلام، مسلمان خواهند شد و موافقت کردند که تا آن زمان متعرض یکدیگر نشوند.


به نقل از آیات قرآن کریم، آنان می دانستند که حضرت محمد همان پیامبر موعود است؛ اما چون پیامبر را از ذریّه هارون ندیدند، [السیرة النبویه، ابن کثیر، ج۳، ص۴۰۱] به او ایمان نیاوردند: [جوامع الجامع، ج۱، ص۱۲۷]

«و لَمّا جاءَهُم کِتـبٌ مِن عِندِ اللّهِ مُصَدِّقٌ لِما مَعَهُم و کانوا مِن قَبلُ یَستَفتِحونَ عَلَی الَّذینَ کَفَروا فَلَمّا جاءَهُم ما عَرَفوا کَفَروا بِهِ فَلَعنَةُ اللّهِ عَلَی الکـفِرین• بِئسَمَا اشتَرَوا بِهِ اَنفُسَهُم اَن یَکفُروا بِما اَنزَلَ اللّهُ بَغیـًا...» =و هنگامی که از جانب خداوند کتابی که مؤید آنچه نزد آنان است برایشان آمد، و از دیرباز (در انتظارش) بر کسانی که کافر شده بودند پیروزی می‌جستند؛ ولی همین که آنچه (که اوصافش) را می‌شناختند برایشان آمد، انکارش کردند. پس لعنت خدا بر کافران باد. وه که به چه بد بهایی خود را فروختند که به آنچه خدا نازل کرده بود از سر رشک انکار آوردند.» [بقره/سوره۲، آیه۸۹-۹۰]

منابع تاریخی نیز به این نکته اشاره کرده‌اند که یهودیان پیامبر موعود را شناخته بودند. [السیرة النبویه، ابن هشام، ج۲، ص۳۶۲]


بنابر آنچه گفته شد غزوه بنی نضیر از غزوات مهمی است که رسول مکرم اسلام توانستند با استراتژیک نظامی و روانی بر قبیله خبیث و قدرتمند بنی نضیر فائق آیند و ریشه نفاق و دورویی را به مردم معرفی نمایند. قضیه بنی نضیر دو درس بزرگ برای تمامی مسلمین در همه اعصار به همراه داشت، از یک سو درس آگاهی و بصیرت از حرکات دشمن و به موقع در مقابل دشمن ایستادند و از سوی دیگر اینکه دشمن همیشه در حال تجهیز خود و از بین بردن اصل و کیان جامعه اسلامی است؛ حال اینکه اسلحه دشمن گاهی زر است و گاهی زور و گاهی تزویر؛ لذا حرکات دشمن می‌بایست در همه زمینه مورد ارزیابی قرار گیرد تا اینکه در مقابل خدعه وی بهترین حرکت برای مقابله انجام گیرد.


منابع:

التمهید فی علوم القرآن، محمدهادی معرفت، قم:ناشر جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، تاریخ نشر: 1373/4/29.

الدر المنثور فی التفسیر، سیوطی، عبدالرحمن‌بن‌ابی‌بکر، تهران: ناشر نبا، تاریخ نشر: 1391/11/29.

السیره الحلبیه فی سیره الامین المامون انسان العیون، علی بن برهان الدین الحلبى، بیروت: ناشردارالمعرفه.

الکامل فی التاریخ، محمدبن‌محمدبن شیبانی(بن‌الاثیر)، قم: ناشر اعلمی، تاریخ نشر: 1367/1/1.

بحارالأنوار الجامعة لدُرر اخبار الائمة الاطهار، محمدباقربن‌محمدتقی، مجلسی، تهران: ناشر دارالکتب الاسلامیه، تاریخ نشر: 1382/12/20.

تاریخ المدینة المنوره، ابوزیدعمربن‌شبه نمیری‌بصری، قم: ناشر دارالفکر، تاریخ نشر: 1368/1/1.

تفسیر قرطبی (الجامع لاحکام القرآن)، قرطبی، محمد بن احمد، قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، ۱۳۸۷.

روض الجنان، حسین‌بن‌علی ابوالفتوح‌رازی، مشهد: ناشر بنیاد پژوهشهای اسلامی، تاریخ نشر: 1389/10/25.

سیره رسول خدا، رسول جعفریان، انتشارات دلیل ما، قم: نشر الهادی ،تاریخ نشر : 1380/10/30.

سیرت جاودانه، ترجمه‌ الصحیح من سیرة النبی الأعظم‌، جعفر مرتضى العاملى، مترجم محمد سپهرى‌، قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامى‌، 1384.

فروغ ابدیت، جعفر سبحانی، مشخصات نشر : قم: بوستان کتاب قم، 1385.

غزوه بنی نضیر، عباس میرزایی، پژوهشکده باقرالعلوم، بازیابی: 13 بهمن 1392.

مغازى تاریخ جنگهاى پیامبر(ص)، محمد بن عمر واقدى (م 207)، ترجمه محمود مهدوى دامغانى، تهران، مرکز نشر دانشگاهى، چ دوم، 1369.

مجمع البیان فی تفسیر القرآن، فضل‌بن‌حسن طبرسی، تهران: ناشر ناصر خسرو، تاریخ نشر: 1383/11/18.

 


منبع : پایگاه جامع حوزوی صهیون‌پژوهی تیه
کد خبرنگار : 18








chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد
منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.





اردو
تبلیغ کانال
ویژه نامه روز قدس
صوت
فیلم
کاریکاتور
اینفوگرافی
اخبار
پربازدیدترین
پیشنهادسردبیر
همایش ها
محصولات
اساتید