امروز : 29 خرداد 1398::14:40
کد خبر : 2432
چهارشنبه 03 آذر 1395 - 23:48

گزارشی از جلسه هجدهم ستاد الگوی اسلامی-ایرانی پیشرفت در دانشگاه شریف؛

بررسی تاثیر سطح سوم و چهارم فکر بر بهینه روابط انسانی

پایگاه صهیون‌پژوهی تیه: بحث از تدبّر، یکی شاهکارهای دستگاه انبیاء علیهم السلام است؛ با توجه به این مطلب، اکنون متوجه این نکته می‌شویم که چون در دانشگاه‌های ما روش‌های پوزیتیویستی تدریس می‌شوند، ابعاد تدبر تعریف نشده است و هیچ‌راه جایگزینی نیز برای این مسأله وجود ندارد. حتی اگر شما در کوتاه‌مدت یا میان‌مدت بتوانید با استفاده از ابزارهای بیرونی، جلوی اِعمال تصمیمات مردم را بگیرید؛ قطعاً در بلندمدت، در روابط اجتماعی یک انفجار ایجاد می‌شود، کمااینکه ما هم‌اکنون شاهد این انفجار در کشور آمریکا هستیم و آنها راه چاره‌ای هم ندارند.

بررسی تاثیر سطح سوم و چهارم فکر بر بهینه روابط انسانی

به گزارش خبرنگار سرویس علم و فلسفه پایگاه صهیون‌پژوهی تیه، هجدهمین جلسه از سلسله جلسات تبیین مفهوم "برنامه‌ریزی با نگاه الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت" است که در تاریخ 23 آبان 1395 توسط حجت‌الإسلام و المسلمین علی کشوری(دبیر شورای راهبردی الگوی پیشرفت اسلامی) و با موضوع " بررسی تأثیر سطح سوم و چهارم فکر بر بهینه روابط انسانی" در دانشگاه صنعتی شریف برگزار گردید. در تداوم گزارشات تیه از این جلسات، این قسمت نز تقدیم شما می گردد.

همچنین عرض کردم که سطح سوم فکرکردن تدبر نام دارد و تدبر به معنای فکرِ قبل از تصمیم است. توضیح بیشتر آنکه با توجه به اینکه یکی از ویژگی‌های روابط انسانی دائم‌التصمیم‌بودن است پس یکی از راهکارهای ما برای بهینه روابط انسانی و تصمیمات این است که به سمت مؤاخذه‌ی تصمیم و ایجاد چالش برای خودِ تصمیمات حرکت کنیم. اشکال این روش آن است که چنین امکانی برای هیچ‌حکومتی وجود ندارد، چون تعداد تصمیمات زیاد است. بنابراین بهترین راه برای بهینه تصمیمات و روابط انسانی - که متأثر از تصمیمات هستند - این است که انسان‌ها را وادار به تدبر کنیم و به همان میزان که انسان‌ها قبل از تصمیمات خود تدبر می‌کنند تصمیمات‌شان بهینه می‌شود.

البته این نکته در همه‌جا جریان و سریان دارد؛ یعنی اگر ما نتوانیم در دوران حکومت جمهوری اسلامی تصمیمات عاجلی گرفته و در نظام آموزشی خودمان به سمت بارورکردن نظام تدبر در افراد حرکت کنیم، راه دیگری پیش‌روی ما برای بهینه روابط انسانی وجود ندارد. البته تفاوتی ندارد که انسان‌ها در جمهوری اسلامی زندگی کنند و به دلیلِ حاکمیت مفاهیم توسعه غربی و علوم انسانی تدبرمحور تربیت نشوند یا انسان‌های آمریکا به این بلیّه مبتلا شوند. لذا اگر ما به سمت فربه‌کردن امر تدبر نرویم باید منتظر به چالش‌کشیده‌شدن روابط انسانی باشیم.

حال خودِ شما می‌توانید قضاوت کنید که آیا نظام آموزشی ما - از آموزش‌های ابتدائی تا آموزش‌های عالی - اساساً راجع به ابعاد تدبر با دانش‌آموختگان خود صحبت می‌کند یا نه؟ اگر راجع به ابعاد تدبر با دانش‌آموختگان خود صحبت نمی‌کند به این معناست که این نظام آموزشی روابط انسانی را به چالش کشیده است؛ چون هزاران تصمیم توسط افراد گرفته می‌شود و ما نمی‌توانیم جلوی تصمیمات غلط را با مکانیزم‌های جبری و قانون و مقررات بگیریم. اگر برادران و خواهران گرامی نقدهایی که ما به مدل قانون‌گذاری - مدل غرب برای ایجاد نظم، تصویبِ قوانینِ گسترده است - وارد کردیم را مرور کنند، متوجه می‌شوند که قانونِ زیاد مساوق با عدم اجراست. بنابراین اگر شما تدبر را جدی نگیرید بعدها هیچ نسخه‌ی جایگزینی را نمی‌توانید ارائه کنید و جامعه‌ی شما در روابط انسانی با چالش جدی مواجه می‌شود. لذا باید انسان‌ها را عاقبت‌سنج تربیت کرده و سطح سومِ تفکر را غنی کنیم. ان‌شاءالله وقتی دوره مبانی نظری الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت را برگزار کردیم بنده راجع به ابعاد تدبر، محتوای مورد استفاده در تدبر، تکنیک‌های تدبر و ... بحث‌های تفصیلی را محضر جامعه علمی تقدیم خواهم کرد. اما به هر حال این، سطح سومِ تفکر است.

حال حضرت می‌فرمایند تجربه از علم بالاتر است. معنای این روایت چیست؟ معنای این روایت آن است که تجربه کارکرد علم را در یک سطح بالاتری به انسان تحویل می‌دهد. این نکته مهم بحث است. وقتی کسی مسأله‌ای را تجربه می‌کند ذهن او با آن مسأله درگیرتر می‌شود و در نتیجه سطح تفکر او ارتقا پیدا می‌کند. چرا؟ چون کارکرد تجربه با علم یکسان است. همان‌طور که شما وقتی می‌خواهید تفکر کنید نیازمند اطلاعات هستید می‌توانید با بررسی تجربه و تجربه‌کردن نیز اطلاعات مورد نظر را به دست آورید. بنابراین دلیل اینکه ما می‌گوییم تجرّب سطح چهارمِ فکرکردن است این است که تجربه‌کردن، نوعِ بی‌بدیلی از فکرکردن است، چون سطح درگیری انسان را با موضوع بیشتر می‌کند.

اساساً نگاه‌های تجربی می‌گویند اگر شما بحث را از حس و تجربه شروع نکنید در وجود شما هیچ‌نوع دلالتی به سمت حقیقت و نتیجه‌گیری ایجاد نمی‌شود. ولی تجربه به مفهوم دینی این‌طور نیست و اتفاقاً تجربه به مفهوم دینی، مکمل دلالت است و دلالت از تعقل و تأمل شروع می‌شود. این یک تفاوتِ نگاه‌ دینی و پوزیتیویستی است. لذا یکی از دلائل اشکال بنده به حضرتِ استاد فاضل خودم یا سایر دوستانی که از این روش‌ها استفاده می‌کنند همین موضوع است؛ ما نمی‌توانیم شروع دلالت را از تجربه قرار دهیم، زیرا ممکن است که اگر تجربه را شروع دلالت قرار دهیم بعد از تجربه متوجه‌غلط‌بودن مسیر خودمان شویم و لذا خسارت زیادی به بار می‌آید. برخلاف زمانی که شما تجربه را نقطه شروع دلالت قرار نداده و بحث را از پایگاه اشراف آغاز می‌کنید. همان‌طور که عرض کردم در معیّت با رسول اشراف اطلاعاتی به صورت پیش‌فرض وجود دارد و در نتیجه مسیری پیشنهادیِ او به شما، آزمون‌وخطا نیست. بنابراین همان‌طور که عرض کردم تجرّب مکمّل دلالت‌های حوزه فکر است و شروع دلالت محسوب نمی‌شود. این یکی از تفاوت‌های نگاه دینی و پوزیتیویستی است.

البته عرض می‌کنم که در حال حاضر به شیوه‌های ناقص انسان‌ها را درگیر می‌کنند. حتی وقتی گزارش برخی از نظام‌های آموزشیِ دنیای غرب را بررسی می‌کردیم در این گزارش‌ها بیان شده بود که در برخی از کشورها وقتی می‌خواهند راجع به کشاورزی صحبت کنند آنها را به زمین کشاورزی برده و بذر را در همان‌جا به آنها نشان می‌دهند. پدر بنده کشاورز است و بنده یک‌زمانی از ایشان راجع به کسانی که در مؤسسه‌ای که ایشان در آنجا کشاورزی می‌کردند سؤال کردم، از ایشان پرسیدم که تربیت‌شدگانِ این مرکز چه عملکردی دارند؟ ایشان گفت که آنها بی‌سواد هستند! بنده گفتم چرا بی‌سواد هستند؟ ایشان گفتند به دلیل اینکه بذر شبدر را آنها نشان دادم، اما نتوانستند تفاوت آن را با بذر گیاه دیگری به دست بیاورند؛ یعنی ما در نظام آموزشی خود یک مصیبت مصیبت دیگری هم داریم و آن این است که حتی وقتی در حوزه‌هایی که در آنها تجربه اصل است وارد بحث می‌شویم، مفاهیم مربوط به این حوزه‌ها را به‌صورت نظری آموزش می‌دهند.

معنای این حرف آن است که نظام آموزشیِ ما به‌تمامِ‌معنا یک نظام آموزشی عقب‌افتاده است و قدرت ایجاد تفکر را ندارد. متأسفانه در نظام آموزشی ما حتی به همان میزان ناقصی که غربی‌ها تفکر ایجاد می‌کنند تفکر ایجاد نمی‌شود. این واقعاً این یک مسأله عجیب در کشور ماست که در ایران هنوز پوزیتیویست‌ها به‌عنوان تئوری‌های برتر علمی حرف‌های خود را بر سر کلاس درس و در جامعه مطرح می‌کنند و وقتی شما تاریخ فلسفه علم در غرب را مطالعه می‌کنید مشاهده می‌کنید در اویل سال‌های 1900 بحث پوزیتیویست یا بحث مکتب وِین مطرح بوده است؛ یعنی بعدها مثلاً هیتلر چالشی برای مکتب وِین ایجاد کرده است، بعدها پوپر یک چالش نظری ایجاد کرده است و در حال حاضر این مکاتب در غرب به صورت جدی به‌عنوان یک نظریه‌ی علمی برتر شناخته نمی‌شوند؛ اما اساتید ما این بحث‌ها را به‌عنوان تئوری‌های برتر بحث می‌کنند. حال عرض بنده این است که با وجود اینکه ما با روش‌های تجربی به این معنا هم مخالف هستیم اما خواستم این نکته را تذکر بدهم که ما در کشور حتی به تئوری‌های برتر غرب نیز اتکا نمی‌کنیم. البته شاید این نکته خوب باشد که ما از ظلمتی به ظلمت دیگری انتقال پیدا نمی‌کنیم؛ اما غرض بنده از ارائه این بحث این است که برخی در دانشگاه‌های کشور ادعای علمیت نکنند. این یک مسأله‌ای بود.

کار دیگری که دین انجام می‌دهد این است که حرف خود را در فضای نظام مقایسه مطرح می‌کند. چون همان‌طور که عرض کردم دین « قَدْ تَبَیَّنَ اَلرُّشْدُ مِنَ اَلْغَیِّ» است و به دلیل اینکه می‌خواهد هدایت ایجاد کند اختیارات را به چالش نمی‌کشد و هدایت نیز بدون نظام مقایسه امکان ندارد. قرآن می‌فرماید: « إِنَّا هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ إِمَّا شَاکِراً وَ إِمَّا کَفُوراً» دین هَدَیْنَاهُ السَّبِیلَ می‌کند؛ اما این هدایت به چه شکلی اتفاق می‌افتد؟ از طریق « قَدْ تَبَیَّنَ اَلرُّشْدُ مِنَ اَلْغَیِّ»؛ پیش‌فرض ادبیات دینی نظام مقایسه است. کسی که روایات اهل‌بیت عصمت و طهارت و آیات قرآن را بررسی نموده و این موارد را برای مردم تبیین می‌کند اما مقایسه نمی‌کند، فقیه نیست؛ فقیه باید بتواند بین باطل و حق مقایسه کند، زیرا نظام مقایسه، جزء لوازم متذکر کردن است. حالا بعداً در الگوی ساخت نظامات اسلامی قواعد نظام مقایسه را به‌صورت تفصیلی بحث خواهم کرد. پس این دومین ویژگی دین است. اولین ویژگی دین این است که شروع بحث از ابعاد فطرت می‌باشد، از منظر دین فطرت باید به تکامل برسد. دومین ویژگی دین هم این است که باید بر پایه نظام مقایسه بحث را شروع کند و البته بحث را به سمت یک‌جهت واحد هدایت کند.


منبع : پایگاه جامع صهیون پژوهی تیه
کد خبرنگار : 14








chapta
حداکثر تعداد کاراکتر نظر 200 ميياشد .
نظراتی که حاوی توهین یا افترا به اشخاص ،قومیت ها ،عقاید دیگران باشد و یا با قوانین کشور وآموزه های دینی مغایرت داشته باشد
منتشر نخواهد شد - لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی تایپ کنید.





اردو
تبلیغ کانال
ویژه نامه روز قدس
صوت
فیلم
کاریکاتور
اینفوگرافی
اخبار
پربازدیدترین
پیشنهادسردبیر
همایش ها
محصولات
اساتید